Recht op informatie: maar wat als je de informatie niet begrijpt?
Het is wettelijk vastgesteld dat iedereen recht heeft op informatie. Organisaties moeten mensen informeren over belangrijke zaken, zoals wat er met hun persoonsgegevens gebeurt, welke rechten ze hebben en waarvoor ze toestemming geven. Maar wij vroegen ons af: Wat heb je eigenlijk aan het recht op informatie als je die informatie niet begrijpt? Want informatie ontvangen en informatie begrijpen zijn twee heel verschillende dingen.
Waar geef je eigenlijk toestemming voor?
We komen er in deze digitale bijna dagelijks mee in aanraking: een privacyverklaring op een website, algemene voorwaarden bij een aankoop of een brief van de overheid. We klikken vaak snel op 'Akkoord' zonder alles te lezen. Een privacyverklaring of algemene voorwaarden zijn namelijk geen teksten waar je even snel doorheen leest. Ze zijn vaak lang, juridisch en ingewikkeld geschreven. Zelfs voor mensen die goed kunnen lezen, kost het vaak moeite om precies te begrijpen wat er staat. Maar stel je eens voor dat je laaggeletterd bent, dat Nederlands niet je eerste taal is of dat je moeite hebt met digitale vaardigheden. Hoe weet je dan waarvoor je toestemming geeft?
Recht op informatie of alleen een informatieplicht?
Volgens de wet moeten organisaties mensen informeren. Dat is een belangrijke bescherming van onze rechten. Denk bijvoorbeeld aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Organisaties zijn verplicht om uit te leggen welke persoonsgegevens zij verzamelen, waarom ze dat doen en hoe lang ze die bewaren. Maar zoals we al zeiden: in de praktijk zijn privacyverklaringen vaak geschreven in ingewikkelde taal, vol juridische begrippen en lange zinnen. Op papier voldoet een organisatie daarmee misschien aan haar informatieplicht. Maar begrijpt de lezer ook echt wat er staat? Dat is een heel andere vraag. Want als iemand na het lezen nog steeds niet weet waar hij of zij toestemming voor geeft, kun je je afvragen hoeveel waarde die informatie daadwerkelijk heeft.
Informatie is pas waardevol als je het ook begrijpt
Misschien moeten we daarom anders naar het recht op informatie kijken. Niet alleen als de verplichting om informatie beschikbaar te stellen, maar ook als de verantwoordelijkheid om informatie begrijpelijk te maken. Want pas als mensen begrijpen wat er wordt uitgelegd, kunnen zij zelf beslissingen nemen, vragen stellen of ergens bewust mee instemmen. Dat is wel zo fijn voor de lezer en het zorgt ook nog eens voor meer vertrouwen tussen organisaties en de mensen die zij willen informeren.
Digitale inclusie gaat ook over taal
Laten we daarbij ook niet vergeten dat onze samenleving steeds digitaler wordt. We regelen online onze zorg, bankzaken, belastingen, toeslagen en contact met de overheid. Dat biedt veel gemak, maar vraagt ook steeds meer van mensen. Daarom horen we steeds vaker de term digitale inclusie. Dit betekent dat iedereen mee moet kunnen doen in de digitale samenleving. Ofwel: iedereen heeft toegang tot apparaten, internet en digitale vaardigheden. Daarnaast moeten websites en apps voor iedereen begrijpelijk en bruikbaar zijn. Hier sluit ook het VN-verdrag Handicap bij aan. Dit verdrag stelt dat mensen met een beperking zelfstandig kunnen deelnemen aan de (digitale) samenleving.
Maar bij digitale inclusie speelt ook taal een belangrijke rol. Het is namelijk niet alleen belangrijk dat mensen eenvoudig op 'akkoord' kunnen klikken, maar ook dat ze begrijpen waarvoor ze toestemming geven en wat er bijvoorbeeld met hun gegevens gebeurt. Een website kan technisch perfect toegankelijk zijn, maar als de teksten ingewikkeld zijn, is de informatie niet toegankelijk. Dus, voldoe je dan eigenlijk wel echt aan de informatieplicht?
Maak je informatie eenvoudig begrijpelijk
Wat ons betreft gaat het niet alleen om het recht op informatie, maar ook om het recht op begrijpelijke informatie. En dat is eigenlijk best eenvoudig op te lossen. Met hulpmiddelen zoals de Tolkie Leeshulp kun je complexe webteksten automatisch begrijpelijker te maken voor laaggeletterden, anderstaligen en andere mensen die behoefte hebben aan duidelijke informatie. Je hoeft zelf niks te herschrijven, lezers drukken simpelweg op de ‘simpele tekst’ knop.
Benieuwd hoe dit in de praktijk eruit ziet? Neem dan eens contact met ons op of plan direct een gratis demo in!