Wat als we eens kijken naar wat laaggeletterden wel kunnen?
Waar denk jij aan bij laaggeletterdheid? Waarschijnlijk aan mensen die moeite hebben met lezen, schrijven of het begrijpen van informatie. Aan formulieren die niet worden ingevuld, aan ingewikkelde brieven en digitale processen waarin mensen vastlopen. Dat beeld klopt en die uitdagingen zijn er zeker, maar het beeld is ook onvolledig. Want laaggeletterdheid zegt iets over iemands taalvaardigheid, niet over iemands intelligentie, talenten of mogelijkheden. Toch worden laaggeletterden nog te vaak onterecht gezien als minder slim.
Misschien wordt het daarom tijd om het gesprek eens anders te voeren. Niet over wat mensen niet kunnen, maar over wat ze allemaal wel kunnen. Dat levert namelijk een heel ander beeld op.
Laaggeletterden bezitten veel waardevolle vaardigheden
Een taalachterstand zegt namelijk niets over iemands vakkennis, creativiteit, sociale vaardigheden of doorzettingsvermogen. En dat zijn juist kwaliteiten die veel laaggeletterden bezitten. Ze hebben namelijk geleerd om op een andere manier met uitdagingen om te gaan. Ze ontwikkelen vaak praktische oplossingen, zijn vindingrijk en beschikken over een enorme dosis doorzettingsvermogen. Sommigen hebben jarenlang manieren moeten vinden om zich staande te houden in een maatschappij die sterk om taal draait.
De talenten die we minder vaak benoemen
In de praktijk kom je laaggeletterden tegen in allerlei beroepen en rollen. Ze zijn ondernemer, vakman, zorgmedewerker, magazijnmedewerker, chauffeur, kok, vrijwilliger, mantelzorger of ouder. Ze bouwen huizen, verzorgen mensen, leiden teams, lossen technische problemen op en zorgen ervoor dat organisaties blijven draaien.
Neem bijvoorbeeld Sybren. Hij heeft moeite met taal en werkt bij Tuingigant/Schuttinggigant in de logistiek. Hij laadt vrachtwagens, zet orders klaar, houdt de voorraad bij en zorgt ervoor dat bezorgers en zzp'ers hun werk kunnen doen. Oftewel, hij zorgt ervoor dat alles op rolletjes loopt. En toch gaat het in gesprekken over laaggeletterdheid vaak over wat iemand niet kan en dat voelt eigenlijk niet helemaal eerlijk. Want al die talenten, kennis en ervaring worden daardoor vaak overschaduwd door één uitdaging. Terwijl iemand die moeite heeft met lezen of schrijven tegelijkertijd van grote waarde kan zijn voor collega's, klanten, organisaties en de maatschappij.
Een laaggeletterde die een boek schrijft
Een ander bijzonder voorbeeld is het verhaal van Koos uit Schiedam. Koos was tot zijn 45e laaggeletterd. Jarenlang had hij moeite met lezen en schrijven, maar uiteindelijk besloot hij toch hulp te zoeken. Koos werkte aan zijn taalvaardigheid, kreeg meer vertrouwen en schreef uiteindelijk zelfs zijn eigen boek. Het verhaal van Koos laat zien dat talent, ambitie en doorzettingsvermogen niet verdwijnen omdat iemand moeite heeft met lezen of schrijven. En dat wil hij nu ook aan andere laaggeletterden laten weten.
Laaggeletterdheid is meer dan een taalprobleem
Wanneer iemand wordt omschreven als laaggeletterd, denken we minder vaak aan de persoon achter dat label. Aan de ervaring die iemand heeft opgebouwd. Aan de kennis die iemand bezit. Aan de talenten die iemand dagelijks inzet. Misschien zouden we daarom wat vaker de vraag moeten stellen: waar is iemand wel goed in? Die vraag verandert namelijk direct de toon van het gesprek. In plaats van te focussen op tekorten, kijken we naar mogelijkheden. En juist daar ontstaat ook de ruimte en het vertrouwen voor groei.
Natuurlijk is het belangrijk om laaggeletterdheid serieus te nemen. En natuurlijk moeten we ze ondersteuning bieden en kansen geven om hun taalvaardigheid te ontwikkelen. Maar laten we daarbij niet vergeten dat laaggeletterdheid slechts één onderdeel van iemands verhaal is. Achter iedere persoon die moeite heeft met lezen of schrijven zit iemand met talenten, dromen, ervaring en kwaliteiten. Iemand die waarde toevoegt aan zijn omgeving, familie, collega's en de maatschappij. Dus misschien wordt het tijd dat we daar wat vaker aandacht aan besteden.
Ben je benieuwd hoe je laaggeletterden kunt ondersteunen met begrijpelijke communicatie? Dan is onze strategische sessie over begrijpelijke communicatie misschien interessant voor jouw organisatie! Of neem gerust contact met ons op voor meer informatie of een vrijblijvende kennismaking.